Thiền - ngay bây giờ

Càng ngày tôi càng thích uống trà. Năm ngoái, một người bạn rất quý của tôi tặng một hộp nửa cân trà Ahmad hảo hạng, và bây giờ với tôi một ấm trà đun bằng nến đã trở thành một phần không thể thiếu trong một ngày.

Tôi đã chuyển từ uống cà phê sang uống trà – một phần lớn là vì việc uống cà phê luôn mang theo cái phong vị tất bật của một ngày ngập trong công việc. Thử nghĩ mà xem: lần cuối cùng bạn uống cà phê là khi nào?

Nhớ lại chưa? Tốt. Giờ thử nghĩ tiếp: trong lần uống cà phê đó, bạn còn tranh thủ làm gì khác? Đọc sách? Nghe nhạc? Học bài/ làm việc? Tán gẫu với một người bạn?

Nếu câu trả lời của bạn là “không gì cả”, tốt. Cho bạn vượt qua vòng loại. Giờ mới đến phần khó: trong lần uống cà phê đó, bạn còn nghĩ  gì khác?

Câu trả lời đúng phải là “không gì cả”, và tôi đoán chắc đến 99.9% mọi người đều trượt vòng này. Cũng phải thôi – bạn là một công dân của một xã hội hiện đại, bạn có hàng trăm thứ phải làm, hàng ngàn thứ phải nghĩ. Nhiều khả năng là bạn vừa uống cà phê vừa nói chuyện với ai đó, hoặc uống cho tỉnh để cố hoàn thành nốt công việc trong ngày. Thời gian có hạn mà có quá nhiều thứ phải làm, nên bạn thường phải tranh thủ như thế đấy.

Tôi không thích cái từ “tranh thủ” chút nào. Không biết là hiệu suất làm việc khi “tranh thủ” làm nhiều việc một lúc có tăng lên không. Tôi có một người bạn thường vừa rửa bát vừa nghĩ cách giải bài Vật lý. Ở quán Starbucks, bất kỳ lúc nào trong ngày bạn bước vào cũng có thể bắt gặp vài cô cậu sinh viên vừa uống cà phê vừa đọc bài hoặc viết luận. Có thể với họ làm như thế tiết kiệm thời gian mà hiệu quả hơn, việc này tôi không đủ dữ liệu để phán đoán.

Nhưng hiệu quả hay không hiệu quả, tôi đều không tán đồng. Khi ta “tranh thủ” làm gì đó, ta không chú tâm vào việc ta làm, vì thế ta thường bỏ qua rất nhiều chi tiết, và quan trọng hơn cả là bỏ qua cơ hội được tận hưởng nó.

Chắc bạn đang nghĩ: rửa cả núi bát đĩa bẩn hoặc cố đọc 450 trang Kinh tế trong một ngày thì có gì đáng để tận hưởng? Và câu trả lời đúng là một câu hỏi ngược lại: Có gì không?

Ai quy định cái gì bạn có thể tận hưởng, cái gì không? Ai đặt ra cái luật rằng rửa bát không thể là thứ vui thú nhất trong ngày của bạn? Ai ra hạn mức cho cái hạnh phúc chúng ta có được khi làm công việc hàng ngày?

Đừng nói là bản năng con người, vì trên thế giới có hàng trăm triệu những ví dụ phản đối lại điều đó. Chẳng hạn, đảo Vanuatu vài năm trước đây được bầu làm đất nước hạnh phúc nhất thế giới, và tôi cam đoan với bạn họ không có hầu hết những thứ chúng ta gắn liền với “vui thú” và “tận hưởng”: không máy tính, không Internet, không TV, không trò chơi điện tử, không quán bar, không hộp đêm. Tôi vừa ngồi ăn một miếng bánh doughnut thơm lừng; tôi nghĩ họ cũng không biết doughnut là cái gì đâu.

Báo BBC khi viết về đảo Vanuatu gọi họ là một nước ở thế giới thứ ba, nghĩa là một nước kém phát triển. Rất nhiều người khi nghe kết quả bình chọn liền bật cười và nói rằng chắc có lẽ bọn họ vui vẻ thế là vì họ “không biết gì”. Trong tiếng Việt, nhiều người nói họ “ngu lâu hưởng thái bình”, một câu nói mang chút tính mỉa mai.

Lần nào nghe những lời nói rằng cư dân đảo quốc Vanuatu “kém phát triển”, tôi đều thấy buồn cười lắm. Tôi hỏi bạn nhé: mục đích lớn nhất của đời bạn là gì?

Phần đông sẽ trả lời là “hạnh phúc” – tôi sẽ không đi sâu vào cuộc tranh luận tại sao hạnh phúc lại là mục tiêu cả đời của rất nhiều người, trên Internet những bài viết như thế càng ngày càng nhiều rồi, bạn có thể tìm trên Google chỉ mất vài phút thôi. 

Vậy nếu mục đích lớn nhất của cả đời chúng ta là hạnh phúc, mà cư dân Vanuatu đã hạnh phúc rồi, chẳng phải bọn họ vượt qua chúng ta cả ngàn năm ánh sáng sao? Bọn họ đã đạt đến cái mục tiêu mà những “người văn minh” như chúng ta phải theo đuổi cả đời!

Ý của tôi là thế này: không có luật nào quy định cái gì bạn có thể tận hưởng, cái gì không; đều là do bạn quyết định cả, bạn muốn được thích rửa bát hay thích đọc bài đều được cả, chỉ mất thời gian luyện tập thôi. 

Lí do tôi thích ấm trà của tôi đến thế là vì một khi đã chuẩn bị xong xuôi, rót ra một chén trà Earl Grey bốc hơi nghi ngút, thả vào một lát mỏng chanh vàng, một thìa nhỏ mật ong, thì tôi chỉ ngồi xuống và uống trà. Tôi không đọc sách, không viết bài, không nói chuyện, không nghĩ. Tôi để tâm hoàn toàn vào chén trà, và vào việc uống trà.

Và đó tức là Thiền, thế thôi. Nếu bạn làm được như thế trong 15 phút, bạn Thiền được 15 phút. Nếu chỉ làm được trong 30 giấy, bạn Thiền được 30 giây. Đơn giản quá phải không?

Vậy ta hãy Thiền đi, ngay bây giờ. Tại sao không?

Và biết đâu, lần sau bạn nhấp môi vào ly cà phê, lại thấy hương vị khác đi đôi chút.

-K

(Bài viết này tôi viết bằng tiếng Anh trước rồi mới dịch ra tiếng Việt. Để đọc bản gốc tiếng Anh, mời vào www.infiniteflutter.blogspot.com)